Karmaşık isim öbekleri

Kurallar

• Kural 1: Tireli niteleyiciler ve isim zincirleri

  Birden çok kelime ismin önünde tek bir sıfat gibi çalışınca tirelerle bağlanır ve içindeki isim tekil kalır: state-of-the-art, hard-to-reach, award-winning, solar-powered. Etken anlam -ing, edilgen anlam V3 alır. İsim zincirlerinde de öndeki isimler tekildir. Küçük bir istisna: kesirler çoğul kalır (a two-thirds majority).

  Kalıp: sayı-isim / isim-V3 / isim-ing + baş isim · isim + isim + baş isim

  Örnek: an award-winning documentary (ödüllü bir belgesel (belgesel ödül kazanıyor → -ing))

  Örnek: a water purification system (bir su arıtma sistemi)

• Kural 2: İsim tümleçleri: to + fiil ve that

  Bazı isimlerin içeriği to + yalın fiil ile verilir: decision, ability, attempt, refusal, willingness. Türkçedeki “-me kararı” yüzünden ~~of + -ing~~ demek çok yaygın bir hatadır. fact, idea, evidence, claim, news gibi isimlerin içeriği ise that + tam cümle ile gelir; burada which kullanılmaz.

  Kalıp: isim + to + fiil · isim + that + tam cümle

  Örnek: Octopuses have the ability to change color. (Ahtapotların renk değiştirme yeteneği var.)

  Örnek: There is evidence that water once flowed on Mars. (Mars'ta bir zamanlar su aktığına dair kanıt var.)

• Kural 3: İsim + edat

  Birçok isim belli bir edatla gelir ve çoğu zaman fiilindeki edatı korur: *depend on* → dependence on, *invest in* → investment in. Türkçeden çeviri genellikle yanlış edata götürür (~~investment on~~). Dikkat: a rise in prices (miktar artışı) ama the rise of the printing press (ortaya çıkıp güçlenme).

  Kalıp: isim + edat + isim öbeği

  Örnek: a heavy dependence on a few crops (birkaç ürüne aşırı bağımlılık)

  Örnek: a sharp increase in the number of butterflies (kelebek sayısında keskin bir artış)

• Kural 4: Arkadan niteleme, ara açıklama ve fiil uyumu

  İsmi arkadan -ing (etken), V3 (edilgen), to + fiil (the first / the only… sonrası), sıfat öbeği (the people responsible for…) ya da ara açıklama (virgüller arasında, fiilsiz bir isim öbeği) niteleyebilir. Öbek ne kadar uzun olursa olsun, cümlenin fiili baş isme uyar.

  Kalıp: baş isim + -ing / V3 / to + fiil / sıfat öbeği · isim, ara açıklama, …

  Örnek: The accuracy of the measurements taken by the teams was impressive. (Ekiplerin aldığı ölçümlerin doğruluğu etkileyiciydi.)

  Örnek: Marie Curie, the first person to win two Nobel Prizes, loved science. (İki Nobel Ödülü kazanan ilk kişi olan Marie Curie bilimi çok severdi.)

Sık yapılan hatalar

• the ability of changing color → the ability to change color

  ability, decision, attempt gibi isimler to + fiil alır; “-me yeteneği” çevirisi bizi yanlışlıkla of + -ing'e götürür.

• a 75-million-years-old fossil → a 75-million-year-old fossil

  İsmin önündeki tireli sıfatta isim tekil kalır.

• an investment on bike lanes → an investment in bike lanes

  Fiildeki gibi: *invest in* → investment in.